John Searle Notları / Akıllar,Beyinler ve Bilim

BİRİNCİ BOLUM – AKIL ve BEDEN SORUNU

  • Evren ile insan arasındaki ilişki nedir?
  • Kendimiz hakkındaki “tasarımlarımız” (bilimsel, özgürdüşünen akıllı öğeler) ile “bilimsel kavramları” (bilinçsiz, anlamsız fiziksel parçaları) nasıl bağdaştırabiliriz?
  • Anlamsız parçalardan oluşmuş dünya, anlamı da nasıl içerebilir?
  • Sayısal bilgisayarlar bize insan aklının ve zekasının doğru bir tasarımını verebilir mi?
  • Aklımızla evren arasındaki bağlantı nedir?
  • Aklın beyinle olan bağlantısı nedir?

Akıl ile ilgili olan bu tarz soruların çözümü aslında çok basittir. Cevapları iki yönlü aramamız gerekecektir: 1)Nörofizyolojik olarak , 2) akılsaldurumların özellikleri ile (ağrı, özlem vs…).

Akıl felsefesinde modası geçmiş çözümler de vardır. Bunlar 2 ana başlıkta toplanabilir: Birincisi ruhla maddeyi eş olarak kabul eden Monoist felsefe ki bu da kendi içinde materyalist (varlığı maddeye indirgeme) ve idealist (varlığı düşünceye indirgeme) olarak ikiye ayrılır. Materyalist felsefe kendi içinde de ikiye ayrılır: Davranışçı ve Fizikselci olarak. İkincisi ise Dualist felsefedir. Burada ise ruh ve madde ayrı  olarak ve biri diğerine indirgenmez olarak düşünülür.

Bu yaklaşımlar gereksizdir. Çünkü biz “sindirim-mide” sorununda bu felsefelerin hiç birine girmeden araştırmalarımızı yaparız. Bu anlayış neden “akıl-beden” sorunundan farklı olsun ki?

Akılsal şeyleri -ki mesela: özlem, sevinç düşünme vs…- öznel, bilinçli olmayan şeyler olarak düşünürüz. Öte yandan fiziksel şeyler var. Eğer açıklamalarımız bunlardan birini yadırgıyorsa bizyanlış yoldayız demektir. Bu duruma örnek fiziğin başarısıyla akılsal varlığımızın daha aşağı konumlara çekilmesi örnek olarak gösterilebilir. Neden bir çok kuramcı, akılsal olgunun temel akılsal özyapısını yadsıma yolunu tutar?

Akılsal olgunun dört belirgin özelliği vardır ki bunlar maddeden oluşmuş dünya kavramına uymaz:

  1. Bilinç
  2. Maksatlılık (zihnin çeşitli konumlarını yönlendirir)
  3. Akılsal durumların özelliği (ağrı, duyumsamavs…)
  4. Aklın nedenselliği (Düşünce ve duygularımız davranışlarımızdan farklıdır; bunlar fiziksel bir dünya üzerinde gerçekten nedensel bir etki yapmaktadır. Düşüncelerin kendilerini aksonların çevresine sarabildikleri ya da dendritleri sarstıkları ya da hücrelerin içine sızdıkları ve hücre çekirdeğine saldırarak onu etkiledikleri mi varsayılamalı?)

Eğer açıklamamız bu dört özellikten en azbirini bile yadsırsa yanlış yoldayız demektir.

Akıl-beden problemi hususunda ileri sürmek istediğim iki sav şudur:

  1. Bütün akılsal yaşamamız beyinde olup biten süreçler tarafından yönetilir.
  2. Bütün akılsal olgular, yalnızca beynin ayırıcı özellikleridir.

Bu iki savı birlikte ele alırsak;  “beyinlerin düşüncelerin nedeni olduğu ve düşüncelerin de beyinlerin bir özelliği olduğu” yargısına varırız.

Fiziksel olgulardaki temel ayırıcı özellikler, mikro ve makro sistemlerin özellikleridir. Yani bir çok bütünsel ya da yüzeysel özellik, elementlerin mikro düzeydeki davranışlarıyla nedensel olarak açıklanabilir. Masanın sertliği, masayı oluşturan moleküllerin yapı örgüsüyle açıklanabilir. O halde, neden, akıl ve beyin arasındaki ilişkiyi, akılsal durumlara neden olan beyin işlevlerine göre açıklamayalım? Bu durumda, akılsal olgulara beyinde bulunan sinir hücrelerindeki süreçler neden olmakta ve aynı zamanda bunlar,sinir hücrelerinden oluşan sistemde gerçekleşmektedir.

Şimdi akıl beden sorununun çözümüne girişildiğinde karşılaşacağımız dört problem vardır:

  1. Bilinçlilik nasıl mümkün olur?
  2. Atomlar boşlukta nasıl “kasıtlı” davranırlar? Atomlar nasıl bir şey çevresinde özelleşebilir?
  3. Akılsal durumların özelliğini, gerçek dünya kavramlarıyla nasıl uzlaştırırız? (burada olay: öznelliğin de bilimsel bir kavram olarak düşünülmesidir. mesela “bilinc”im özneldir ve bilimsel olan beyin nesnelliği ile ilgilidir.)
  4. Akılsal olgular, nasıl, fiziksel olgulara neden olmaktadır?

Çözümü hem Ansalcılığın (yani varlıkların ve cisimlerin anda -zihinde- var olduğunu savunur) hem de Fizikselcilikte aramamız gerekecektir.

Advertisements

Tags: , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: